ÖZET
Bu makale, dini kimlik, dindarlık ve devlet-din ilişkilerine yönelik tutumlar arasındaki ilişkiyi incelemekte; özellikle de Müslümanlar ve Hristiyanlar arasında sekülerliğe verilen desteğe odaklanmaktadır. Çalışma, her iki grubun da önemli ölçüde demografik ve siyasi güce sahip olduğu bir ülke olan Lübnan’ı ele almaktadır. Araştırma, dini inançların doğası gereği sekülerlikle çeliştiği yönündeki görüşe meydan okumakta ve bunun yerine, her iki dini topluluk içindeki farklı mezheplerin üyelerini seküler bir devleti desteklemeye yönelten temel etkenlerin siyasi faktörler olduğunu vurgulamaktadır. Siyasi sekülerliğe verilen desteği ölçmek amacıyla yaklaşık 1.200 kişiyi kapsayan, ülke genelinde uygulanmış özgün bir anket gerçekleştirdik. Bulgularımız, dindarlık düzeylerinden bağımsız olarak hem Müslüman hem de Hristiyan mezhepler arasında sekülerliğe yönelik geniş bir destek bulunduğunu göstermektedir. Bu sonuç, dini kimliğin ve dindarlığın tek başına siyasi sekülerleşmenin önünde zorunlu bir engel oluşturduğu yönündeki anlayışa meydan okumaktadır. Ayrıca, tüm mezheplerden Lübnanlıların neredeyse tamamının mevcut mezhep temelli siyasi sistemden memnun olmadığını tespit ettik. Bulgularımız, mezhepçi yönetim anlayışının zayıf performansı bağlamında Müslüman ve Hristiyan mezheplerin kişisel ve grup çıkarlarının örtüşmesinin, Lübnan’da seküler bir devlete verilen desteği şekillendiren temel faktörler olduğunu göstermektedir.